Chiến dịch gây quỹ

Mỗi buổi sáng, khi mặt trời còn chưa kịp ló qua những dãy núi trập trùng ở xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị, chị Hồ Thị Hà đã thức dậy. Việc đầu tiên của chị là nhóm bếp, nấu cơm cho bốn đứa con nhỏ, rồi chở con đi học. Xong xuôi, chị lại lặng lẽ lên rẫy. Gia đình chị có 0,7 ha đất trồng sắn – tài sản lớn nhất và cũng là nguồn thu nhập chính của cả nhà.

Những năm thời tiết thuận lợi, sắn cho chị thu nhập khoảng 10 triệu đồng/năm. Số tiền ấy được chắt chiu để mua sách vở, quần áo cho con, mua gạo, thực phẩm và những vật dụng thiết yếu trong nhà. Nhưng không phải năm nào cũng “thuận trời”. Có những năm mưa lớn kéo dài suốt hai, ba tháng. Lượng mưa lớn khiến sắn chết hàng loạt. “Sắn năm nay mất mùa, bị chết hết… chỉ thu được 3, 4 triệu đồng thôi,” chị Hà kể, giọng đều đều như đã quen với những bấp bênh ấy.

Cuộc sống của gia đình chị Hồ Thị Hà là những ngày tháng bấp bênh.

Ngoài sắn, gia đình chị còn trồng lúa nước. Ruộng lúa cách nhà gần mười cây số. Hai vụ lúa mỗi năm đủ để cả gia đình ăn trong năm, hiếm khi có dư để bán. Khi lên rẫy, chị thường tranh thủ hái măng, bắt ốc, bắt cá dưới suối, hoặc nhặt củi, hái rau rừng mang về. Cuộc sống của gia đình chị Hà – cũng như phần lớn người dân nơi đây – gắn chặt với nông nghiệp truyền thống, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và thiên nhiên.

Thực tế đó phản ánh bức tranh chung của hai xã Hướng Lập và Hướng Phùng, nơi phần lớn dân số là người dân tộc thiểu số. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn còn rất cao, có thôn tỷ lệ hộ nghèo chiếm đến 47%. Các hộ nghèo thường phải đối mặt với thiếu thu nhập và thiếu hụt dinh dưỡng. Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng ở hai xã vẫn ở mức đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của các em, cũng như tương lai của cả cộng đồng.

Mất an ninh lương thực là nỗi lo thường trực, nhất là vào mùa giáp hạt. Nguyên nhân không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, mà còn từ sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả, thiếu hệ thống tưới tiêu, ít đa dạng cây trồng, hạn chế tiếp cận khuyến nông, đầu vào sản xuất và thị trường.

Biến đổi khí hậu càng khiến cuộc sống thêm mong manh. Mưa bão, hạn hán và dịch bệnh cây trồng xuất hiện với tần suất dày hơn, làm năng suất giảm sút và thu nhập càng thêm bấp bênh. Với phụ nữ dân tộc thiểu số, những khó khăn ấy chồng chất lên vai khi họ vừa tham gia sản xuất nông nghiệp, vừa là người chăm sóc gia đình và con cái.

Biến đổi khí hậu càng khiến gánh nặng sinh kế chồng chất lên vai người phụ nữ.

Xuất phát từ những thách thức đó, Dự án “Thúc đẩy sinh kế bền vững nhằm cải thiện an ninh lương thực cho phụ nữ nghèo dân tộc thiểu số” (viết tắt là Dự án PRO-POOR) giai đoạn 2026–2028 được hình thành như một lời cam kết của MCNV để đồng hành cùng phụ nữ nghèo dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi tỉnh Quảng Trị. Dự án không “trao tặng” những giải pháp ngắn hạn, mà hướng tới tạo cơ hội để người dân – đặc biệt là phụ nữ nghèo – nâng cao năng lực sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và cải thiện chất lượng cuộc sống một cách bền vững.

Một trong những trọng tâm của dự án là nâng cao kiến thức và kỹ năng cho phụ nữ nghèo thông qua việc tổ chức sản xuất theo tổ, nhóm hoặc tại hộ gia đình. Phụ nữ không chỉ được tập huấn kỹ thuật canh tác, chăn nuôi cải tiến, mà còn được cùng nhau lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và năng lực của gia đình mình. Từ trồng trọt, chăn nuôi đến các mô hình phi nông nghiệp, dự án khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ, tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Song song với đó, PRO-POOR thúc đẩy các sinh kế không gây mất rừng thông qua khai thác và kinh doanh bền vững lâm sản ngoài gỗ như măng, tre, song mây, hạt trẩu, bồ kết, mật ong hay cây dược liệu. Những sản vật quen thuộc với người dân địa phương, nếu được tổ chức sản xuất và liên kết thị trường hiệu quả, hoàn toàn có thể mang lại nguồn thu nhập ổn định hơn. Các tổ hợp tác phụ nữ sẽ được hỗ trợ để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từ thu gom, sơ chế đến kết nối với doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội và môi trường.

Bên cạnh đó, dự án cũng chú trọng đến cải thiện dinh dưỡng cho phụ nữ và trẻ em. Thông qua việc hỗ trợ sản xuất và phân phối thực phẩm an toàn tại địa phương, kết hợp truyền thông thay đổi hành vi dinh dưỡng cho phụ nữ mang thai và các bà mẹ có con nhỏ, PRO-POOR hướng tới nâng cao sức khỏe cộng đồng từ gốc rễ. Dự án cũng sẽ phối hợp với trường mầm non và bếp ăn bán trú để cải thiện chất lượng bữa ăn học đường, giúp trẻ em có một khởi đầu tốt hơn trong những năm đầu đời.

Trong giai đoạn 2026–2028, dự kiến ít nhất 300 phụ nữ nghèo và các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn sẽ trực tiếp được cải thiện việc làm và thu nhập. Khoảng 1.000 người – là thành viên gia đình của họ – cũng sẽ hưởng lợi từ những thay đổi tích cực này. Với chị Hồ Thị Hà và nhiều phụ nữ khác ở Hướng Lập và Hướng Phùng, đó không chỉ là câu chuyện về thu nhập, mà còn là cơ hội để họ tự tin hơn, chủ động hơn và vững vàng hơn trước những biến động của cuộc sống.

Để những thay đổi ấy trở thành hiện thực, MCNV sẽ đồng hành cùng chính quyền địa phương, các đối tác, các nhà tài trợ và cộng đồng trong hành trình 3 năm tới, cùng chung tay giúp phụ nữ nghèo dân tộc thiểu số ở Hướng Lập và Hướng Phùng thoát khỏi vòng luẩn quẩn của nghèo khó và mất an ninh lương thực, hướng tới một tương lai đủ đầy và tự chủ hơn.